Döviz Talebi Yükseliyor: KKM Sistemi Sona Erince Ne Değişti?

Merkez Bankası’nın Korunmalı Mevduat (KKM) sisteminin sona ermesiyle birlikte, yurtiçi yerleşiklerin döviz talebi hızla arttı. Son 1.5 ay içinde döviz mevduatları ve döviz fonlarında toplamda 10 milyar dolarlık bir artış yaşandı. Aynı dönemde, Merkez Bankası’nın döviz satışları da bu seviyeye yaklaştı. Tüm bu gelişmeler, Türk Lirası (TL) faizlerinin hala yüksek seyrettiği bir ortamda gerçekleşti.

Döviz Varlıkları Artış Gösteriyor: TCMB Döviz Satışı Yaptı

Ağustos sonundan itibaren 10 Ekim’e kadar olan süreçte, yurtiçi yerleşiklerin döviz mevduatları 5.8 milyar dolar, döviz fonları ise 4.2 milyar dolar arttı. Aynı dönemde, Merkez Bankası’nın döviz satışları ise QNB ekonomistlerine göre yaklaşık 10 milyar dolara ulaştı.

Bu durum, TL faiz oranlarının yüksek olduğu, kur korumalı mevduat sisteminden çıkışın devam ettiği ve TL’nin reel olarak değer kazandığı bir dönemde gerçekleşti. Ancak buna rağmen yatırımcıların dövize olan ilgisi devam ediyor.

Rezerv Artışında Altın Fiyatlarının Etkisi

10 Ekim itibariyle Merkez Bankası’nın toplam rezervleri 189.7 milyar dolara yükselerek tarihi zirveye ulaştı. Bu artışta, altın fiyatlarındaki yükselişin büyük etkisi oldu. Ancak QNB ekonomistleri, altın kaynaklı rezerv artışına rağmen döviz işlemlerinde daha temkinli olunması gerektiğine dikkat çekti.

Merkez Bankası, nisan ayındaki politika değişikliğinden bu yana mayıs-ağustos döneminde 35.1 milyar dolarlık döviz alımı yapmıştı. Eylül ayında 8.6 milyar dolar, ekim ayının ilk yarısında ise 3.1 milyar dolarlık döviz satışı gerçekleşti. Bu satışlar, eylül-ekim döneminde tahmin edilen 1 milyar dolarlık cari fazlaya rağmen gerçekleşti.

Yılbaşından Bu Yana Döviz Mevduatlarında En Az 17.86 Milyar Dolarlık Artış

Verilere göre, yılbaşından itibaren gerçek kişilerin döviz mevduatları 5.89 milyar dolar, tüzel kişilerin ise 11.97 milyar dolar arttı. Böylece, toplamda parite etkisinden arındırılmış döviz mevduatı artışı 17.86 milyar dolara ulaştı.

QNB ekonomistlerine göre, son 1.5 ayda emeklilik ve yatırım fonlarında döviz cinsi varlıklar 7.5 milyar dolar artarken, altın fiyatlarındaki yükseliş etkisi çıkarıldığında net artış 4.2 milyar dolar olarak hesaplandı. Bu durum, yurt içi yerleşiklerin toplam döviz cinsi varlıklarının fiyat etkisinden arındırılmış olarak bu dönemde 10 milyar dolar arttığını gösteriyor. Bu durum, Merkez Bankası’nın döviz satışlarının büyük ölçüde nedenini açıklıyor.

TL Mevduat Payında Düşüş Yaşandı

Kur korumalı mevduat dışındaki standart Türk Lirası mevduat, 10 Ekim itibariyle 14.65 trilyon TL seviyesinde bulunuyor. Sadece 1.5 ay içinde sınırlı bir artış olan 114.3 milyar TL yaşandı. Bu süreçte, TL mevduatın toplam mevduat içindeki payı yüzde 60,66’dan yüzde 59,29’a gerileyerek 1.36 puan azaldı.

Politika Faiz İndirimi TL Mevduat Faizlerine Yansımadı

Haziran ayında, Merkez Bankası TL mevduat payının yüzde 60’ın altında olan bankalara hedef oranları artırdı. Bu nedenle, son 250 baz puanlık politika faiz indiriminin standart TL mevduat faizlerine yansımadığı görüldü. QNB ekonomistlerinin belirttiğine göre, TL faizlerini belirleyen ana unsur, yurtiçi yerleşiklerin döviz talebidir.

Ekonomistlere göre, bu talebin arkasında enflasyon beklentileri ve Merkez Bankası’nın kredibilitesi bulunmaktadır. Ekonomistler, enflasyonun kötüleştiği bir dönemde faiz indiriminin tam tersi etki yaratabileceğini belirtiyor ve bu haftaki Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında faiz oranlarının sabit tutulacağını öngörüyor.